Milk run (pętla mleczarza) to cykliczna trasa dostaw o stałym rozkładzie: ten sam pojazd w równych odstępach czasu objeżdża te same punkty, zostawia pełne pojemniki i zabiera puste. W zakładzie produkcyjnym jest to zwykle pociąg logistyczny, który kursuje z supermarketu na linie i dowozi tyle materiału, ile gniazda zużyły od poprzedniego kursu.
Ten tekst jest dla właściciela, dyrektora operacyjnego oraz kierownika produkcji lub logistyki. Odpowiada na dwa pytania: czy pętla opłaci się w Twojej hali i jak ją policzyć. Na jednym przykładzie liczymy interwał kursu, liczbę wagoników i obciążenie trasy. Dalej znajdziesz tabelę „pętla czy wózek widłowy”, sześć kroków wdrożenia i pięć typowych błędów.
Co to jest milk run?
Nazwa pochodzi od mleczarza. Jeździł codziennie tą samą trasą, zostawiał pod drzwiami pełne butelki i zabierał puste. Puste butelki były dla niego zamówieniem na następny dzień.
W logistyce działa ta sama zasada: stała trasa, stały rozkład i uzupełnianie tylko tego, co zostało zużyte. Pod jedną nazwą kryją się jednak dwa różne rozwiązania i kilka nazw zamiennych. Warto je rozdzielić na starcie.
| Pojęcie | Co oznacza |
|---|---|
| Milk run wewnętrzny (pętla mleczarza) | Zestaw kursuje wewnątrz zakładu po stałej trasie: z supermarketu do gniazd i z powrotem. |
| Milk run zewnętrzny | Jeden samochód odbiera towar od kilku dostawców podczas jednej trasy i przywozi go do zakładu. |
| Pociąg logistyczny | Pojazd, który obsługuje pętlę: ciągnik z wagonikami na pojemniki. |
| Mizusumashi, water spider | Rola operatora pętli. Dowozi materiał, zabiera puste pojemniki i karty kanban. |
Dalej zajmujemy się pętlą wewnętrzną, czyli transportem wewnętrznym między supermarketem a liniami. Wersję zewnętrzną opisujemy krótko na końcu tekstu.
Jak działa pętla mleczarza w zakładzie?
Pętla ma cztery stałe elementy: supermarket, trasę z przystankami, sygnał do uzupełnienia i rozkład jazdy.
Supermarket to bufor materiałów blisko produkcji. Każda pozycja ma w nim stałe miejsce i ustaloną ilość. Stąd operator ładuje zestaw przed każdym kursem.
Trasa jest zamknięta i zawsze przebiega w tym samym kierunku. Przy każdym gnieździe jest przystanek z miejscem na pełne i na puste pojemniki. Operator odstawia pełne, zabiera puste i jedzie dalej.
Sygnałem do uzupełnienia jest pusty pojemnik albo karta kanban. W następnym kursie operator dowozi dokładnie to, co linia zużyła. Nikt nie dzwoni po materiał i nikt nie zamawia na zapas.
„Każda część jest w pudełku. Jeżeli pudełko jest puste i operator pobiera następne pudełko, to puste pudełko jest kanbanem, czyli sygnałem dla operatora logistycznego, czyli tak zwanego mleczarza, żeby on uzupełnił to pudełko.”
Rozkład jazdy działa jak w komunikacji miejskiej. Kurs rusza w stałych odstępach, także wtedy, gdy nikt nie zgłosił braku. Linia wie, kiedy przyjedzie następna dostawa, więc przy stanowisku wystarcza mały, stały zapas.
Pętla obsługuje jeden odcinek drogi materiału: z supermarketu na linię. Całą drogę, od przyjęcia dostawy do wyrobu gotowego, opisuje tekst o tym, jak usprawniać przepływ materiałów w produkcji →
Jak policzyć milk run? Przykład
Do policzenia pętli potrzebujesz sześciu danych: zużycia na godzinę, pojemności wagonika, długości trasy, prędkości jazdy, czasu postoju na przystanku i czasu załadunku w supermarkecie.
Przykład obliczeniowy: liczby poniżej są założeniami do rachunku. Nie pochodzą z projektu klienta. Podstaw własne dane i przelicz pętlę tym samym sposobem.
Hala montażu ma 6 gniazd zasilanych z jednego supermarketu. Gniazda zużywają łącznie 48 pojemników na godzinę, czyli średnio 8 na gniazdo. Wagonik mieści 8 pojemników. Trasa ma 480 m. Przyjmujemy średnią prędkość 4 km/h, czyli ok. 67 m na minutę. Postój na każdym z 6 przystanków trwa 2 min, a załadunek w supermarkecie 6 min. Kurs rusza co 30 min.
| Co liczymy | Rachunek | Wynik |
|---|---|---|
| Pojemniki na kurs | 48 pojemników na godzinę × 0,5 godziny | 24 pojemniki |
| Liczba wagoników | 24 pojemniki / 8 pojemników na wagonik | 3 wagoniki |
| Czas jazdy | 480 m / 66,7 m na minutę | 7,2 min |
| Czas postojów | 6 przystanków × 2 min | 12 min |
| Załadunek w supermarkecie | założenie | 6 min |
| Czas pętli | 7,2 min + 12 min + 6 min | 25,2 min |
| Obciążenie trasy | 25,2 min / 30 min | 84% |
| Zapas przy gnieździe | 4 pojemniki zużywane w interwale + 4 zapasu na jeden spóźniony kurs | maks. 8 pojemników |
Co z tego wynika. Pętla trwa 25,2 min, a kurs rusza co 30 min. Obciążenie trasy wynosi 84%. Zostaje ok. 5 min rezerwy na zakłócenia, na przykład zablokowany przejazd albo dłuższy postój przy gnieździe.
Zapas przy linii też wynika z interwału. Gniazdo zużywa 4 pojemniki między kursami. Dokładamy 4 pojemniki zapasu na jeden spóźniony kurs. Przy gnieździe stoi więc maksymalnie 8 pojemników.
Sprawdźmy krótszy interwał: 20 min. Na kurs przypada wtedy 16 pojemników i wystarczą 2 wagoniki. Czas pętli zostaje ten sam, czyli 25,2 min, więc zestaw nie zdąży wrócić przed następnym kursem. Potrzebny jest drugi zestaw albo krótsza trasa.
Prędkość 4 km/h jest założeniem do przykładu. U siebie zmierz stoperem realny czas przejazdu, postoju i załadunku. Sposób liczenia zostaje ten sam.
Milk run czy wózek widłowy?
W logistyce produkcji pętla i wózek widłowy wykonują różne zadania. Wózek przewozi pojedynczy ciężki ładunek z punktu do punktu, zwykle na wezwanie. Pętla rozwozi wiele małych ładunków do wielu punktów według rozkładu. O wyborze decyduje to, co i jak często trzeba dowieźć.
| Kryterium | Przemawia za pętlą | Przemawia za wózkiem widłowym |
|---|---|---|
| Liczba punktów dostaw | Wiele gniazd przy jednej trasie | Mało punktów odbioru |
| Rodzaj ładunku | Pojemniki i małe opakowania zbiorcze | Ciężkie, pełne palety |
| Zużycie materiału | Stałe i powtarzalne | Nieregularne, zależne od zlecenia |
| Wielkość dostawy | Małe partie w krótkich odstępach | Duże partie w długich odstępach |
| Zapas przy linii | Ma być mały i stały | Przy stanowisku jest miejsce na paletę |
| Ruch na hali | Jeden zestaw na stałej trasie, o znanych porach | Przejazdy na wezwanie, w różnych kierunkach |
Pętla nie ma sensu w trzech sytuacjach. Pierwsza: punktów odbioru jest mało i zestaw woziłby powietrze. Druga: materiał przyjeżdża na ciężkich paletach, których nie da się przełożyć do pojemników. Trzecia: zużycie jest nieregularne, więc stały rozkład raz dowozi za dużo, a raz za mało.
Oba rozwiązania mogą działać razem. Wózek dostarcza palety do supermarketu, a pętla rozwozi pojemniki na linie.
Bez danych o zużyciu, trasach i liczbie przejazdów wybór będzie zgadywaniem. Stan wyjściowy pokazuje audyt logistyki →
Jak wdrożyć milk run w 6 krokach
Kolejność ma znaczenie: najpierw dane, potem supermarket i trasa, na końcu zestaw i rozkład. Przy każdym kroku podajemy, kto zwykle za niego odpowiada.
Kto: logistyk lub inżynier procesu razem z planistą. Policz zużycie każdego materiału na godzinę przy każdym gnieździe. Ustal jeden typ pojemnika i liczbę sztuk w pojemniku. Punktem wyjścia może być mapa strumienia wartości, którą ćwiczymy na warsztatach VSM.
Kto: kierownik magazynu. Każda pozycja dostaje stałe miejsce, ułożone w kolejności przystanków na trasie. Supermarket uzupełnia magazynier. Operator pętli tylko z niego pobiera. Jeśli w magazynie brakuje stałych lokalizacji, zacznij od optymalizacji procesów magazynowych.
Kto: logistyk z kierownikiem produkcji i służbą BHP. Trasa jest zamknięta i jednokierunkowa. Sprawdź szerokość dróg i łuki, na których zestaw musi się zmieścić. Przy każdym gnieździe zaplanuj miejsce na pełne i na puste pojemniki.
Kto: logistyk. Ze zużycia i interwału wynika liczba pojemników na kurs i liczba wagoników. Z długości trasy, postojów i załadunku wynika czas pętli. Obciążenie trasy musi zostawiać rezerwę na zakłócenia, tak jak w przykładzie wyżej.
Kto: lider logistyki razem z operatorem. Standard zawiera godziny odjazdów, kolejność czynności na przystanku i sposób reakcji na brak materiału. Wyznacz też zastępstwo, żeby kurs nie wypadał podczas przerwy lub urlopu.
Kto: cały zespół wdrożeniowy. Zacznij od jednej trasy. Mierz czas każdego kursu i zapisuj przyczyny spóźnień. Popraw trasę, przystanki albo interwał. Kolejne trasy dodawaj wtedy, gdy pierwsza trzyma rozkład.
Pięć błędów przy wdrażaniu milk run
Każdy z tych błędów da się wychwycić przed uruchomieniem pierwszego kursu.
Zanim zamówisz własny zestaw, zobacz działającą pętlę na hali innego zakładu. Jak wybrać wydarzenie z wejściem na produkcję, opisujemy w tekście: konferencja lean dla produkcji →
Milk run zewnętrzny – odbiór od dostawców
W wersji zewnętrznej pętla wychodzi poza bramę zakładu. Jeden samochód objeżdża kilku dostawców według stałego rozkładu, odbiera od każdego mniejszą partię i przywozi wszystko jednym kursem. Zastępuje to kilka osobnych transportów, które pojedynczo nie wypełniłyby samochodu.
To rozwiązanie ma sens, gdy dostawcy leżą blisko siebie, a pojedyncze dostawy są małe. Wymaga uzgodnionych godzin odbioru i wspólnych opakowań zwrotnych. Zasada zostaje ta sama co w hali: stała trasa, stały rozkład i małe partie w krótkich odstępach.
Cały łańcuch dostaw, razem z systemem ssącym i supermarketem logistycznym, opisujemy osobno: lean w logistyce – jak wyeliminować marnotrawstwo w łańcuchu dostaw →
